Onur Yıldırım’ın Princeton Üniversitesi’nde hazırlamış olduğu doktora tezinin Türkçe’ye çevirisi olan bu çalışmada, Türk ve Yunan tarih yazınında önemli yerlere sahip olan ve yaklaşık 2 milyon insanı etkileyen zorunlu mübadele konusunun eleştirel bir bakış açısıyla karşılaştırmalı analizi yapılmaktadır. Birincil ve ikincil Türkçe, Yunanca ve İngilizce kaynaklar incelenerek hazırlanan çalışmada mübadeleden etkilenmiş insanlarla yapılan söyleşiler de yer buluyor. İlk bölümde Mübadele Protokolü’nü hazırlayan diplomatik süreci derinlemesine inceleyen yazar,
ikinci bölümde de antlaşmanın uygulanması sürecinde kişilerin transferleri, yerleştirilmelerinde izlenen politikalar ve mallarının tazminlerini değerlendiriyor. Varılan sonuç ise, Mübadele’nin bugüne kadar öne sürüldüğü gibi sadece Yunanistan’ın değil, Türkiye’nin de beşeri dokusunu, mülkiyet yapısını, sosyal yapısını ve iktidar ilişkilerini biçimlendiren en önemli tarihi olaylardan biri olduğu.

Yeni Baskıya Önsöz
Önsöz
Giriş
Mübadele Niçin İncelenmeli? Tarih Yazını Üzerine Bazı Gözlemler
Azınlıktan Göçmenliğe: Tarihsel Süreç
Belgeleme
Çalışmanın Yöntemi ve İçeriği

BİRİNCİ BÖLÜM Mübadele Diplomasisi
Giriş
Lozan’a Varış
Açılış
Konferans Gündemi
Yöntem ve Kaynaklar
Nansen Tartışması
Yunan Tarafı
Konferans Öncesi
“Mülteci Yunanistan”
“Memlekete Geri Dönüş” Miti
Tekrar Lozan
Türk Tarafı
Mübadele Stratejisi
Yerel Koşullar
İktisadî Sav
Azınlıklar Sorunu
Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) Unsuru
Amerikan Unsuru
Ermeniler
Patrikhane
Tekrar Müzakereler
İlk Tepkiler
Sonuç

İKİNCİ BÖLÜM Nüfus Mübadelesi ve Göçmen Sorunu
Giriş
Coğrafya ve Nüfus
Göçmen Sorununun Tanımlanması
Genel Özet, Yöntem ve Kaynaklar
Mübadele Antlaşması: Sonun Başlangıcı
Tepkiler: Çok Az, Çok Geç!
Mübadele Antlaşması’nın Şartları: Söylenenler ve Gerçekler
Bir Durum Örneği: İzmir’deki Yabancı Bankalardaki Rum Mevduatları
Göçmenlerin Sefaleti: Nakilden Yerleşmeye
Nakil
İnsani Yardım Çabaları
İskân
Mübadelenin Düzenlenmesi: Kurumlar
Karma Komisyon (Muhtelit Mübadele Komisyonu / Η Μικτη Επιτροπη)
Mülteci Yerleştirme Komisyonu (Επιτροπη Αποκαταστασεως Προσφυγων)
Mübadele, İmar ve İskân Vekâleti
Dış Kredi Konusu
Sonuç
Sonsöz
Kaynakça
Dizin

_