Türkiye, geç-Osmanlı döneminden başlayarak ve 1923’te ulus-devlet merkezli bir modele geçerek, bugüne kadar devam eden dinamik, süreklilik ve kırılma noktalarını birlikte taşıyan, çok-boyutlu bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Bu temelde, Türkiye tarihini 1923’te başlayan bir modernleşme tarihi, 1950’de başlayan bir demokratikleşme tarihi, 1980’de başlayan bir küreselleşme tarihi ve 2000’de başlayan bir Avrupalılaşma tarihi olarak ele almak gerekir.

Bugün gelinen noktada, Türkiye’nin “iyi, adaletli ve demokratik yönetim” gerekliliği, karşımızda artık göz ardı edilemez bir toplumsal ve tarihsel gerçeklik olarak durmaktadır. Türkiye’nin demokratikleşmesi ise, demokrasinin bir siyasal rejim, bir devlet-toplum/birey ilişkilerinin düzenlenmesi ve bir siyasal kültür olarak güçlenmesiyle, yani Türkiye’nin yeniden inşasıyla mümkün olacaktır.

Bu kitap, tarihsel, sosyolojik ve kuramsal bir okuma içinde, Türkiye’nin demokratik temelde yeniden inşasının içerdiği önemli ve kurucu boyutların eleştirel çözümlemesini yapma ve okuyucuya sunma amacını taşımaktadır. Kitabın, Osmanlı’nın varlığından ve Kemalist Cumhuriyet üzerinden dini inançların yeniden canlanmasına ve Avrupa entegrasyonunun başlangıcına değin uzanan geniş bir tarihsel ufku var ve yalnızca Türkiye uzmanları arasında değil aynı zamanda farklı çalışma alanlarındaki öğretim üyeleri arasında da muhtemel tartışmaları tetikleyecek yeni fikirler barındırıyor. Pek çok farklı akademisyen tarafından ele alınan ve gerçek bir disiplinlerarası yönelimler sunan bölümler, siyaset kuramcıları, tarihçiler, sosyologlar ve ilahiyat öğrencilerin için yeni düşünsel zeminler yaratıyor.

Önsöz

Giriş
E. Fuat Keyman
Türkiye’nin Dönüşümü
Modernleşme ve Merkez-Çevre Ekseni
Demokratikleşme ve Sağ-Sol Eksen
Küreselleşme ve Küresel-Ulusal Eksen
Avrupalılaşma ve Kimlik-Vatandaşlık Ekseni
Modernleşme-Demokratikleşme İkilemi
Türkiye’nin Yeniden İnşası

BİRİNCİ KISIM Modernleşme
1 Osmanlı Evkafı, Türk Modernleşmesi ve Yurttaşlık
Engin F. Işın
Giriş
Oryantalizm Sonrası Yurttaşlık
Osmanlı Evkafı
Osmanlı Evkafı ve Modernleşme
Yurttaşlığın Tercümesi
Sonuç
Notlar

2 Laiklik ve Türkiye’nin “Kültürel” Modernitesi: Türkiye’yi Avrupa’nın Belirlediği Kavramsal Mekâna Yerleştirmek
Andrew Dawison
Yaklaşım ve Kuramsal Çerçeve
Birinci Olgu: Türkiye’de “Seküler” Devletin Kurumsal İktidarını Yorumlamak
İkinci Olgu: Türkiye’nin “Kültürel” Modernitesi
Türkiye’nin Yeniden İnşası

3 Avrupa ve Öteki: Avrupa İmgesinin Osmanlı Aynalarından Yansıması
Aslı Çırakman
Avrupa Fikri
Hıristiyan Avrupa
Özgürlükçü Avrupa
Uygar Avrupa

İKİNCİ KISIM Demokratikleşme ve Kimlik
4 Vatandaşlık, Bireysellik ve Kadınlar
Ayşe Kadıoğlu
Avrupa’da Modern Vatandaşlık Olgusunun Gelişimi ve Kadınlar
Kadın ve Vatandaşlık: Türkiye Örneği
Sonuç ve Öneriler

5 Türk Milliyetçiliğinin ‘Etnisiteyle’ İmtihanı: Bir Utangaç Aşk Hikâyesi
Umut Özkırımlı
Etnik Milliyetçilik, Vatandaşlığa Bağlı Milliyetçilik
Atatürk Milliyetçiliği, Türk Kültürü

6 1980 Sonrasında Türkiye’de Merkez Siyaseti Yeniden Kavramsallaştırmak: Dönüşüm mü, Süreklilik mi?
Aylin Özman - Simten Coşar
Türkiye’de Merkez Siyasetinin Okunmasına Yönelik Kavramsal Bir Çerçeve
1980 Sonrası Türkiye’de “Merkez Alan”ın Oluşumu
Bir Karşıtlar ve Rakipler Sahnesi Olarak Merkez Alanı
Milliyetçi Algı ve Etnik Kimlik Meselesi
Merkezdeki Rakipler ve Karşıtlar Arasında Bir Manivela Olarak Laiklik
Ekonomi Politikaları: Ortak Payda Olarak Neo-Liberalizm
AKP’nin İktidara Gelişi: Merkez Siyasetin Dönüşümü mü, Konsolidasyonu mu?
Milliyetçilik: İktidara Gelmek İçin Stratejik Bir Araç mı?
Laiklik: Muhafazakâr Demokrasi Bir Çözüm mü?
Ekonomi Politikaları: Neo-Liberalizm Mutatis Mutandis
Sonuç Yerine

7 Kürt Sorununu Yeniden Düşünmek: Güvenlik İkilemi ve Demokratik Çözüm Olasılığı
E. Fuat Keyman
Kürt Sorununu Bağlamsallaştırmak
Kürt Sorununu Adlandırmak
Kimlik/Tanınma Siyaseti Olarak Kürt Sorunu
Kürt Sorunu ve Siyasal Temsil
Kürt Sorunu ve Sosyal Adalet
Sivil Toplumun Gelişimi ve Yerel Kalkınma
Kürt Sorunu ve Çok-Kültürlü Eşit Anayasal Vatandaşlık
Sonuç: Türkiye, Kürt Sorunu ve Demokratikleşme

8 Türkiye’de Küreselleşme, Modernleşme ve Demokratikleşme: Fethullah Gülen Hareketi
Berrin Koyuncu Lorasdağı
Gülen Hareketinin Tarihsel Arka Planı
Gülen Hareketi ve Küreselleşme
Gülen Hareketi ve Demokratikleşme
Son Notlar

9 Türkiye’de Gayrimüslimler: “Kâğıt Üzerinde” Vatandaşlar
Ayhan Aktar
“Kâğıt Üzerinde Vatandaş” Olan Gayrimüslimler
İstihdamda Ayrımcılık: “Türkiye, Türklerindir!”
Gayrimüslimler ve Kamu Kesiminde İstihdam
Sonuç Yerine: Dünden Bugüne

10 Üniversitelerde Başörtüsü Tartışmalarına Kavramsal Bir Bakış
Murat Borovalı - Ömer Turan
Giriş
Yasak Yanlısı Görüşler I: Sekterliğin Sembolü ve Daha Keskin Taleplerin Öncülü Olarak Başörtüsü
Sekterliğin Simgesi Olarak Başörtüsü
Başörtüsü Gerçekten Teokratik Düzen Taleplerinin Simgesi midir?
Daha Katı Taleplerin Öncülü Olarak Başörtüsü
Yasak Yanlısı Görüşler II: Başkalarının Özgürlüklerine Müdahale Olarak Başörtüsü
Genel Değerlendirme

11 Türkiye’de Sivil Toplumun Anatomisi: Bir Dönüşüme Doğru
Ahmet İçduygu
Giriş
Türkiye’de Sivil Toplum: Anatomi ve Değişen Bağlam
Analitik Çerçeve ve Veriler: Civicus Sivil Toplum Endeksi (CSI) Türkiye Araştırmasından Sonuçlar
Türkiye’de Sivil Toplumun Yeniden Kuruluşu: AB’nin Etkisi
Sonuç Olarak

12 Küreselleşme, Modernleşme ve Türkiye’de Kentsel Dönüşüm
E. Fuat Keyman - Evren Tok
Küreselleşme ve Kent: Mekân-Sermaye Diyalektiği
Kayseri
Eskişehir
İzmir
Diyarbakır
Sonuç

ÜÇÜNCÜ KISIM Dış Politika
13 Türkiye Dış Politikası ve Büyük Ortadoğu
Bülent Aras
11 Eylül ve Dünya Siyaseti
El Kaide Saldırılarının Dolayımları
Bir Sanal Devlet Olarak El Kaide
Müslüman Demokratik Bir Ülke ve İslâmi Terör
Neden Büyük Ortadoğu?
Türkiye’nin Vaadi
Sonuç

14 Türkiye ve Avrupa Entegrasyonu: Hakkaniyet ve Mütekabiliyete Doğru
Senem Aydın Düzgit - E. Fuat Keyman
Türkiye-AB İlişkileri: Eleştirel Bir Tarih
Türkiye-AB İlişkilerinde Yeni Dönem: Türkiye, Avrupa Entegrasyonu ve Demokratikleşme
Farklı ve Çatışan Avrupa Algıları
Hakkaniyet İlkesi
Sonuç

15 Türkiye ve Kıbrıs’ta Federal Çözüm Arayışları
(1954-2004)
Niyazi Kızılyürek
Giriş
Türkiye Kıbrıs’a İlgi Duymaya Başlıyor
“Ya Taksim Ya Ölüm”
Özel Harp Dairesi’nin “İstirdad Planı” ve TMT’nin Kurulması
27/28 Ocak 1958 Olayları: Taksim İçin Tam Gaz
“Foot Planı” Ne Öngörüyordu?
MacMillian Planı
Kıbrıs Cumhuriyeti Kuruluyor
Federal Çözüm Yeniden Gündemde
Bir Dönüm Noktası Olarak 1974 ve Federasyon
Türk Tarafı Federal İlkeye Karşı Çıkıyor
KKTC’nin İlanı
Turgut Özal’ın Çabaları
Kıbrıs AB Yolunda
Sonsöz
Kaynakça
Dizin

_