Türkiyede çağdaş sanat alanında önemli eserler vermiş bulunan Dr. İpek Duben, yıllar önce kaleme aldığı Türk Resmi ve Eleştirisi 1880-1950 adlı çalışmasında uygulamış olduğu metodolojiyi açıklarken; Batılılaşma süreci içinde gelişen Türk resmini ve eleştirisini çağdaş sanat kapsamı kuramları içinde incelemediğini, ancak bu kuramlardan yararlandığını söylüyor. Bunu anlatırken, özellikle 1880-1950 döneminde Türk sanatının Batı’da geçerli olan klasik geleneği izlediğini, sanatçılarımızın etkilendiği akımları Batı’daki ölçütlere göre değerlendirdiğini ve bu nedenlerle Türk resminin arayış süreçlerini klasik rasyonel bir temele oturtmak istediğini vurguluyor.

Yazar, kültürel kimlik sorununu ülkemizdeki estetik düşüncenin kökenleriyle doğrudan bağlantılı gördüğünü ve bu araştırmasında esas amacının “Türk resim sanatını, figür ve manzara resmi olarak ontolojik ve epistomolojik parametreler” içinde incelemek olduğunu belirtiyor. Bu bağlamda, Türk resminin biçimsel gelişimi ile toplumumuzun zihniyet dünyası arasındaki ilişkileri, sanatçılarımızın Batılılaşma ile birlikte etkilendiği pozitivizm, Gérôme ve Osman Hamdi çizgisiyle Cumhuriyet döneminde ilke edindiği “inkılapçı ideoloji”nin, resim sanatı ile eleştiri dili üzerindeki etkilerini ele alırken; bizdeki sanatçı, eser, seyirci ve eleştirmen arasındaki etkileşimin Batı’dan farklı geliştiği sonucuna varıyor.

_

İpek Duben

1941’de İstanbul’da doğdu. İstanbul’da English High School ve Arnavutköy Amerikan Kız Koleji’ni bitirdikten sonra Chicago Üniversitesi’nde 1965 yılında siyaset bilimi dalında master aldı. Aynı bölümde doktora çalışmasını tez aşamasına kadar sürdürdü (1969). 1972-76 arasında New York Studio School’da sanat eğitimi gördü. İstanbul’a döndükten sonra (1977) sergiler açarken, Milliyet Sanat Dergisi, Tarih ve Toplum, Boyut ve Sanat Çevresinde sanat eleştirileri yazdı. 1984’te Mimar Sinan Üniversitesi’nden sanat tarihi doktorası aldı. 1990-91 arasında Plastik Sanatlar Derneği Genel Sekreterliği yaptı, bu sırada düzenlediği bir dizi panel ve konferanslar Çağdaş Düşünce ve Sanat ismiyle kitaplaştırıldı. İstanbul Teknik Üniversitesi, Yıldız Üniversitesi, Boğaziçi Üniversitesi ve İstanbul Bilgi Üniversitesi’nde çeşitli dönemlerde ders verdi.