Stasis Siyaseti: İsyan ve İktidar Üzerine Thomas Hobbescu Muhakemeler

Thomas Hobbes, egemeni bir canavar olarak modern tahayyülümüze kazımıştır. Filozofun eşitlik ve özgürlükten yola çıkan külliyatını, “mutlak iktidar/mutlak itaat” alanına sıkıştıran yaygın görüş, onu otoriterliğin, hatta totaliterliğin günah keçisi olarak; onun insanını da bencillikle dolu yalpalamalar sonucu canını kurtarmak için boyunduruk altına giren, karamsar, korkak ve muhteris bir varlık olarak resmeder. Böylece karşımıza gücün hak doğurduğu, güçlünün her daim haklı olduğu mottoları çıkar, özünde “insan insanın kurdudur.” Başka bir deyişle, Hobbesçu muhakemeler, La Fontaine’in fabllarındaki “Kurtla Kuzu”ya, masum kuzunun kötücül kurda yem olduğu anlatıya döner.

Hobbes’u çağdaş incelemeler ışığında yeniden ele alan yazarlar, filozofun külliyatını devlet, egemen ve itaat odaklı indirgemeci bir okuma yerine “isyan ve iktidar” odaklı, “Stasis Siyaseti” adı verilen yeni bir okumayla sunuyorlar. Filozofun iki canavarı Leviathan ile Behemoth’u birlikte düşünmeyi gerektiren bu çaba, günümüzdeki siyasi ve toplumsal birliklerin neden Kant’ın öngördüğü gibi ebedi bir barışa erişemediklerini de açıklıyor. Onlara göre stasis aynı anda hem huşu halindeki ürkütücü dinginliği, hem de kan revan ve korku içindeki herkesin herkesle savaşını tınılar: Özgür ve eşit bir varlık olarak insandan yola çıktığımızda, keskin biçimde birbirinden ayrılmış bir savaşsızlık ve savaş hali; medeni ve buna karşı vahşi bir hal; bir toplum durumu ve bir doğa durumu; bir yanda insan hakları söylemi ile diğer yanda “orman kanunu” geçerli olamaz.

Bu kitap; Eski Ahit’teki Eyüp, antik tragedyalardaki Antigone, Yitirilen Cennet’in Şeytan’ı, Cervantes’in Don Kişot’u, Zeus’a diklenen Prometheus ve Mandeville’in Homurdanan Arıları dolayımıyla isyanın kaçınılmazlığını, düzenin kırılganlığını ve yaşamın belirsizliğini öne çıkarıyor. Siyaset ve ahlak kuramına, ayrıca edebiyata ve felsefeye ilgi duyan; güncel sorunlara kafa yorarken, insanın kimi zaman gülünç, kırılgan ve korkak, kimi zaman da cesur, isyankâr ve böbürlenen halini Hobbes’un bakışından görmek isteyen okurlar, Statis Siyaseti: İsyan ve İktidar Üzerine’yi keyifle okuyacaklardır.